25/10/2008 · Kategori: KITAP OZETLERI
Moore Embriyoloji
Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!
15/10/2008 · Kategori: KITAP OZETLERI
SİNDİRİM SİSTEMİNİN GELİŞİMİ
Sindirim kanalının epiteli ve bezlerinin büyük kısmı,primitif barsağın endoderminden kaynaklanır.Sindirim kanalının kranyal bölümünün epiteli stomatodeum ektoderminden,kaudal bölümünün epiteli ise proctodeum ektoderminden gelişir.
Pre-enteron(Ön Barsak)’dan gelişen yapılar
-Cavitas oris,pharynx,lingua,glandula salivariae,systema respiratoriumun üst kısmı
-Systema respiratoriumun alt kısmı
-Oesaphagus,mide
-Ductus choledochusun açıldığı deliğin proksimalindeki duedonum
-Hepar,safra yolları ve pancreaas
Oesaphagusun Gelişimi
-Başlangıçta kısa olan oesaphagus,kalp ve akciğerlerin büyümesi ve aşağı inmesine bağlı olarak hızla uzar.Yedinci haftaya kadar,oesaphagus görece son uzunluğuna ulaşır.
-Oesaphagusun epiteli ve bezleri endodermden gelişir.
-13 üst kısmındaki çizgili kaslar pharyngealis caudalisin mezenkiminden gelişir.
-13 alt kısmındaki düz kasları çevredeki splankinik mezenkimden gelişir.
Midenin Gelişimi
-Mide 4. haftanın ortalarında oluşan küçük bir dilatasyondan gelişir
-Primitif midenin dorsal kenarı ventral kenarından daha hızlı büyüyerek carvatura ventriali mayor’u oluşturur.
Midenin Rotasyonu
-Mide gelişip büyürken uzun ekseni etrafında saat yönünde
-Bu rotasyon sonucu;
-Curvutura minör sağa,curvutura mayor sola geçer.
-Sol tarafı paries anterior,sağ tarafı paries posterior adını alır.
-N.vagus sinister midenin ön yüzünü
-N.vagus dexter ise arka yüzünü innerve eder.
Duodenumun Gelişimi
-Duodeonumun,4.haftanın başında pre-entron kaudal ucundan,orta barsağın(mesenteron) kranyal ucundan ve barsak taslağının bu iki endodermal parçası ile bağlantısı olan splankinik mezenkimden kazanır.
-Mide,rotasyonunu yaparken duodenal kıvrım da sağa dönerek retroperitonal bir yerleşim kazanır.
-Duedonum,kaynaklandığı ön ve arka barsağı besleyen truncus coeliacus ve a.mesenterica superiorun dallarınca beslenir.
Dalağın Gelişimi
-Dalak,mesogastrium dorsalenin yaprakları arasında olan mezenkim hücrelerinden gelişir.
-Büyük,damardan zengin ve limfatik bir organ olan dalağın gelişim 5.haftada başlar.
-Dalak taslağındaki mezenkim hücreleri dalağın parenkimini,bağ doku iskeletini ve kapsülünü oluşturmak için değişikliğe uğrar.
Karaciğer,Safra Kesesi ve Safra Yollarının Gelişimi
-Karaciğer,safra kesesi ve safra kanalları 4. haftanın başında,pre-enteron’un kaudal parçasından öne doğru bir çıkıntı olarak belirirler.
-Diverticulum hepaticum,septum transversuma uzanır.
-Diverticulum hepaticum,mesenterium ventrale iki yaprağı arasında hızla büyüyerek ikiye ayrılır.
-Diverticulum hepaticumun daha büyük olan kranyal parçası primordium hepaticum adını alır.
-Çoğalan endodermal hücreler hepatik hücre kordonlarını ve intrahepatik safra kanallarını döşeyen epiteli oluşturur.
-Karaciğerin fibröz dokusu,hemotopoietik dokusu ve kupffer hücreleri septum transversumdaki mezenkimden gelişir.
-9.haftaya kadar fetusun total ağırlığının %10unu karaciğer oluşturur.
-12.haftada,karaciğer hücreleri safra yapımına başlar.
-Diverticulum hepaticum’un daha küçük olan kaudal parçası,vesica biliarisi;diverticulün sapı da ductus cysticusu geliştirir.
-Başlangıçta extrahepatik safra yolları epitelyum hücreleri ile tıkanmışken,bu hücrelerin dejenerasyonu ile vokuolizasyon oluşur ve kanallar açılır.
-13.haftadan sonra ductus choledochustan geçip düodenuma giren safra,mekonyuma koyu yeşil renk verir.
Pancreasın Gelişimi
-Ön ve arka pancreas tomurcuklarından gelişen pancreas mezenterin yaprakları arasında
büyümeye başlar.
-Pancreas tomurcukları,pre-entronun kaudal parçasındaki endodermal hücrelerden oluşurlar.
-Pancreasın büyük kısmı arka pancreas tomurcuğundan gelişir.
-Arka pancreas tomurcuğu,ön pancreas tomurcuğundan daha erken belirir.
-Ön pancreas tomurcuğu rotasyonun etkisiyle ductus choledochus ile birlikte arkaya taşınır.Arka pancreas tomurcuğu ile birleşir.
-Ductus pancreaticus,ön tomucuğa ait kanal ile arka tomurcuğa ait kanalın distal parçasından oluşur.
-Arka tomurcuğa ait proksimal parçadan ductus pancreaticus accessorius gelişir.
-Pancreas adacıklarından insülin salgılanması erken dönemde başlar.(10.hafta)
-Glukagon ve somatostatin içeren hücreler,insülin hücrelerinden daha erken gelişir.
-Fetal plazmada glukagon 15.haftada saptanmıştır.
-Pancreas bağ örtüsü ve interlobüler septumlar,etraftaki splankinik mezenkimden gelişmiştir.
Mesenteron(Orta Barsak)
-Duodenumun büyük kısmı,ince barsaklar,caecum,appendix vermiformis,colon ascendens ve colon transversumun sağ yarımı mesenterondan gelişir.
-6.haftanın başında göbek fıtığı meydana gelir.Göbek fıtığı,hızla büyüyen mesenteron için karında yeterli alan olmamasından kaynaklanır.
-Mesenteron,göbek kordonun içinde iken saat yönünün tersine ve a.mesenterica superiorun ekseni etrafında
-Rotasyon sırasında mesenteron uzayarak jejenum ve ileumu oluşturur.
Mesenteronun Karın Boşluğuna Geri Dönmesi
-Barsaklar karın boşluğuna 10.haftada geri döner.Bunun nedeni karaciğer ve böbreklerin boyutlarındaki göreli küçülme ve karın boşluğunun genişlemesidir.Bu dönüşe fizyolojik mesenteron fıtığının redüksiyonu denir.
-Kalın barsak geri dönüş sırasında,saatin aksi yönünde
-Colon ascendens retroperitonaldir.
-Duodenumun pre-entrondan gelişen ilk 2,5 cmlik kısmı dışında mezenteri yoktur ve retroperitonaldir.
-Caecum ve appendix vermiformis taslakları 6.haftada mezenteron kıvrımında şişkinlik olarak belirir.
Metenteron(Son Barsak)
-Colon transversumun sol 13lük kısmından ortasına kadar olan parçası,colon ascendens ,colon sigmoideum,rectum ve canalis analisin üst kısmı ile vesica urinerianın epitelyumi ve ürethranın büyük bir kısmı metenterondan gelişir.
-Colon descendens retroperitonaldir.
-Canalis analisin 23lük üst kısmı metenterondan gelişir.
-Canalis analisin 13 alt kısmı proctodeumdan gelişir.
Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!
15/10/2008 · Kategori: KITAP OZETLERI
ÜRİNER SİSTEMİN GELİŞİMİ(embriyoloji)
-Ürogenital sistem,embriyonun dorsal vücut duvarı boyunca yerleşen,intermediyen mezodermden gelişir.
Pronefrozlar
-Bu geçici,fonksiyonel olmayan yapılar insan embriyosunda ilk olarak 4. haftanın başlangıcında ortaya çıkarlar.
-pronefrik duktus,kaudal olarak uzanır ve kloakaya açılır.
-rudimenter olan pronefrozlara ait yapılar,kısa bir süre içinde dejenerasyona uğrarlar ancak pronefrik duktuslarda çoğunluğu,belirli bir süre kalır ve bir sonraki böbrek siteminde bundan yararlanılır.
Mezonefrozlar
-4. haftanın sonuna doğru rudimenter yapılardan pronefrozların kaudalinde ortaya çıkarlar.
-Mezonefrozlar kalıcı böbrekler oluşana kadar ara böbrek görevi görürler.
-Mezonefrik duktuslarda kloakaya açılır.
Metanefrozlar
-Kalıcı böbrekler 5. haftanın başında gelişmeye başlarlar ve yaklaşık 4 hafta sonra da fonksiyonel hale gelirler.
-Kalıcı böbrekler iki farklı kökene sahiptir.
-metanefrik divertikül
intermediyer mezodermin metanefrik kitlesi
-Metanefrozun her iki primordial bölümü de mezodermal kökenlidir.
-Metanefrik divertkül veya üreterik tomurcuk,üreter,renal pelvis,kaliksler ve toplayıcı duktusların primordiyumudur.
-Metanefrik divertikülün sap kısmı üretere farklanır ve genişleyen kranial uç kısmı renal pelvisi oluşturur.
-her bir toplayıcı tübülün ark oluşturan son kısmı metanefrik mezoderm içerisinden mezenşimal hücre kümelerini uyararak küçük metanefrik veziküllerin oluşumuna neden olurlar.
-Bu veziküller uzarlar ve metanefrik tübülleri oluştururlar.böbrek tübülleri bu şekilde gelişirken uçlarından glomerüller gelişir.
-Gebeliğin 10-18. haftaları arasında glomerüllerin sayıları yavaş yavaş artar ve 32. haftada sayısı en yüksek seviyede olur.
-Nefron;metanefrik mezodermden
toplayıcı tübüller;metanefrik divertükül’den köken alırlar.
-Glomerüler filtrasyon,fötal yaşamın 9. haftasında başlar ve doğumdan sonra filtrasyon oranında artış görülmektedir.
Böbrek Pozisyonunun Değişimi
-Karın ve pelvis büyümesi ile beraber böbrekler yavaş yavaş karın içerisine yerleşirler ve daha yukarı doğru hareket ederler.
-9. haftada yetişkindeki pozisyonlarına ulaşırlar.
-Böbrekler,sonunda karın arka duvarında retroperitoneal hale geçerler.
-Böbreklerin yükselmesi ile birlikte hülus medial hatta doğru 90 derecelik bir dönüş yapar.9. haftayla birlikte,hilus anteromedial hatta yönelmiştir
Mesanenin gelişimi
-Ürogenital sinüs açıklama yönünden 3 parçaya ayrılmıştır.
Vesikal parça=kranialde yer alan,allantois ile devam eden kısımdır.
Pelvik parça=ortada yer alır,erkekte mesane boynundaki üretra,üretranın prostatik parçası ile dişilerdeki üretranın tamamını oluşturur.
Fallik parça=kaudalde yer alan genital şişkinliğe doğru büyüyen kısımdır.
-Mesane esas olarak ürogenital sinüsün vesikal parçasından gelişir fakat trigona bölgesi mezonefrik duktusların kaudal uçlarından köken alır.
-Mesane epiteli endodermden gelişmektedir.
Üretranın gelişimi
-Erkek üretra epitelinin büyük bir kısmı ve dişi üretra epitelinin tamamı ürogenital sinüs endoderminden gelişir.
-Erkek üretrasının distal parçası,yüzey ektoderminden gelişir.
-Her iki cinste de üretranın bağ dokusu ve düz kas yapıları komşu splanknik mezodermden köken alır.
Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!
14/10/2008 · Kategori: KITAP OZETLERI
SOLUNUM SİSTEMİNİN GELİŞİMİ
-Alt solunum organları(larinks,trakea,bronş,akciğerler) gelişmenin 4çhaftasında oluşmaya başlar.
-26. 27. günlerde laringotrakeal oluk olarak görülür.
-Laringotrakeal oluğun endodermal döşemesi larinks,trakea ve bronşların epiteli ve bezleri ile akciğer epitelyumini meydana getirir.
-Bu yapılardaki bağ dokusu,kıkırdak ve düz kaslar ön barsak çevresindeki splankinik mezodermden oluşur.
-Laringotrakeal uzantı kısa sürede primordial farinksten ayrılır,ancak primordial laringeal giriş ile bağlantısını devam ettirir.
Larinksin Gelişimi
-Larinksin epitelial döşemesi laringotrakeal tübün kranyal ucunu endoderminden gelişir.
-Larinksin kıkırdakları 4. ve 6. faringeal yay çiftlerinden oluşur.
-Laringeal epitelin hızla çoğalması geçici olarak laringeal lümenin tıkanmasına yol açar. 10.haftada larinks yeniden kanalize olur.
-Hipobrankial kabartının rostral kısmı dilin orta 13lük kısmı olan faringeal kısmı oluşturur.
-Laringeal kaslar,faringeal yayların 4. ve 6. çiftlerindeki myoblastlardan gelişir.N.vagus innerve eder.
-Larinks ve epiglottisin büyümesi doğumdan sonraki ilk üç yılda hızlanır.
Trakeanın Gelişimi
-Laringotrakeal tübün endodermal döşemesi larinks distalinde trakeanın epiteli ve bezleri ile pulmoner epitele farklılaşır.
-Trakeanın kıkırdak bağ dokusu ve kasları isse laringotrakeal tübü çevreleyen splankinik mezenkimden gelişir.
Bronşların ve Akciğerin Gelişimi
-4.hatada laringotrakeal tübün kaudal ucunda gelişen akciğer tomurcuğu kısa sürede bronş tomurcukları olarak adlandırılan iki keseciğe ayrılır.
-Bronkial tomurcuklar,kendilerini çevreleyen splankinik mezenkim ile birlikte,bronşlara ve akciğerdeki dallarına farklılaşır.
-5.haftanın başlarında her bir bronş tomurcuğunun trakea ile olan bağlantısı birincil ya da ana bronşların başlangıç biçimini oluşturmak için genişler.
-Tersiyerüçüncül veya segmental bronşlar 7.haftaya kadar oluşmaya başlarlar ve sayıları da sağ akciğerde 10,sol akciğerde ise 8 veya 9dur.
-24.haftaya gelindiğinde yaklaşık 17 sıralık bir dallanma meydana gelmiş ve brochioli respiratuarlar oluşmuştur.
-Doğumdan sonra 7 sıra hava yolu daha oluşur.
Bronşlar gelişirken,bunları çevreleyen splankinik mezenşimden de kıkırdak plakaları gelişir.Bronşlardaki düz kas sistemi ve bağ dokusu ile pulmoner bağ dokusu ve kılcal damarlar da bu mezenşimden gelişir.
-Akciğer gelişirken splankinil mezenşimden türeyen bir viseral plevra tabakası ile kaplanır.
Göğüs bölgesindeki vücut duvarı somatik mezodermden türeyen bir parietal plevra ile döşenir.
Akciğerlerin Olgunlaşması
1.Psödöglandüler evre 2.Kanaliküler evre
3.Terminal kese evresi 4.Alveolar evre
1.Psödöglandüler Evre(5.haftadan,17.haftaya)
-Gelişmekte olan akciğerler bu evrede bir ölçüde ekzokrin salgı bezlerine benzer.
-17.haftaya kadar gaz alışverişi ile ilgili olan hariç,tüm temel elemanları gelişir.
2.Kanaliküler Evre(16.haftadan,25.haftaya)
-Kanal oluşumu,bronşların,terminal bronşların lümenleri büyür ve akciğer dokusu damarlı hale gelir.
-24.haftaya kadar her bir terminal bronştan iki veya daha fazla respiratuar bronş türemiş olur.
-Kanaliküler evrenin sonuna doğru solunum mümkün hale gelir.Çünkü terminal keselerin bir kısmı oluşmuş ve akciğer dokusu iyice damarlanmıştır.
-Bu evrenin sonuna doğru doğan bir fetüsün yoğun bakım altında yaşatılması mümkün olsada solunum ve diğer sistemleri hala göreceli olarak tam gelişmemiş olduğundan fetüsler genelde ölür.
3.Terminal Kese Evresi(24.haftadan,doğuma)
-Terminal keseler gelişir ve epitel çok ince bir hale gelir.
-Kılcal damarlar da bu gelişmekte olan alveollerin içine doğru çıkıntı yapmaya başlar.
-Fetusun premature doğumda dahi hava alışverişini sağlayacak kan hava bariyeri mevcuttur.
-24.haftaya kadar terminal keseler gaz alışverişini gerçekleştiren endodermal orjinli yassı epitelyum hücreleri(tip 1 alveoler hücre) ile döşenmiş olur.Yassı epitelyum hücreleri arasına dağılmış epitel salgı hücreleride(tip 2 alveoler hücre) bir fosfolipid karışım olan sürfaktan salgılarlar.
-Sürfaktan üretimi gebeliğin son evrelerinde özellikle doğumdan önceki son iki haftada artar.
-Sürfaktan üretimi 20.haftada başlar.
4.Alveoler Evre(Geç fetal evreden,çocukluğa)
-Alveollere benzeyen yapılar gebeliğin 32.haftasında vardır.
-Doğum,akciğerlerde aşağıdaki adaptasyonların gerçekleştirilmesine bağlıdır:
*Alveolların yeterince sürfaktan üretmesi
*Akciğerlerin salgılayıcı bir organ olmaktan gaz değişimi yapan organa dönüşümü
*Paralel pulmoner ve sistematik dolaşımların oluşması
-Alveollerin yaklaşık %95i postnatal dönemde gelişir.
-Akciğerlerdeki sıvı doğumda üç yolla boşalır:
*Doğum sırasında toraksa uygulanan basınç ile ağız ve burundan
*Pulmoner kılcal damarların içine
*Lenfatik ve pulmoner toplardamarın ve atardamarların içine
Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!
14/10/2008 · Kategori: KITAP OZETLERI
EMBRİYOLOJİK GELİŞİM EVRELERİ 4. Hafta -Başlangıçta embriyo hemen hemen düzdür ve yüzeyinde 4-12 somit seçilir. -24. günden başlayarak embriyoda,1. yutak(mandibula)kavsi ve 2.yutak(hyoid) kavsi belirir. -1. yutak kavsinin büyük bir bölümünden mandibula(alt çene), öne doğru uzantısından ise maxilla (alt çene) oluşur. -Kalp ventralde büyük bir çıkıntı şeklinde seçilir ve kan pompalar. -26. günde embriyoda üç çift yutak kavsi gözlenir.Nöral tüpün ön açıklığı kapanmıştır. -Üst extremite tomurcukları,26-27. günlerde vücudun ventrolateral duarında küçük şişkinlikler şeklinde görülmeye başlar.Aynı zamanda iç kulak tsalağı olan otik çukurlar belirir. -Başın iki yanında gözün lensini oluşturacak ve lens plakodları olarak adlandırılan ektodermal kalınlaşmalar gözlenir. -4. haftanın sonunda 4 çift yutak kavsi ile alt extremite tomurcukları belirgin hale gelir. -4. haftanın sonundaki karakteristik görünüm uzun ve incelmiş bir kuyruktur. -4. haftada pek çok organ sisteminin özellikle kardiyovasküler sistemin ilk taslağı oluşmuştur. -4. haftanın sonunda nöral tüpün alt açıklığı da genellikle kapanmış olur. 5.Hafta -Baş büyümesi diğer dölümlere göre daha fazladır.Bunun nedeni beyin ve yüz taslaklarının hızlı gelişmesidir. -Üst extremiteler kürek,alt extremiteler ise palet şekline benzemektedir. -Bu haftada gözlenen mezonefrik çıkıntılar,insanda geçici böbrek olan mezonefrozun yerini belirtir. -2. yutak kavsiidiğerlerine göre fazla gelişerek 3. ve 4. yutak kavislerinin üzerini örter ve her 2 yanda servikal sinüs adı verilen ektodermal çukurcuklar oluşur. 6.Hafta -Üst extremitelerde dirsek ve geniş el plakları oluşması ile bölgesel bir farklılaşmanın başladığı gözlenir. -El plaklarında parmakların oluşmasını sağlayacak olan parmak taslakları belirir. -6.haftada embriyoda gövde ve extremitelerin seyirmesi gibi kendiliğinden olan hareketler gözlenir. ! Alt extremitenin gelişimi üst extremitenin gelişiminden daha geç olur. -2. ve 1. yutak kavsi arasındaki yarığın çevresinde aurikula tepecikleri oluşur. -1. yutak yarığından,dış kulak yolu gelişir.Dış kulak yolunun çevresindeki aurikula tepecikleri birleşerek kulak kepçesini oluşturur. -Göz,retinada pigment oluştuğu için görülebilir hale gelmiştir. -Baş gövdeye göre daha büyüktür ve kalp çıkıntısı üzerine doğru eğilmiş durumdadır. -6. haftada embriyonun dokunmaya refleks yanıtı ortaya çıkar… 7.Hafta -El plağında parmak taslakları arasında yarıklar oluşur ve artık parmaklar belirgin olarak ayırt edilir. -Primitif barsak ile vitellüs kesesi bağlantısı daralır ve vitellüs sapı olarak da isimlendirilen bir kanala indirgenir. -Embriyoda göbekteki fıtıklaşma normal bir olaydır.Fıtıklaşmanın nedeni barsakların hızlı gelişmesine rağmen karın boşluğunun çok küçük olmasıdır. -7. haftanın sonunda üst ekstremitelerde kemikleşme başlar. 8.Hafta -Elde perdeli olmak üzere parmaklar ayrılmıştır. -Kuyruk varlığını sürdürmekle beraber çok küçülmüştür. -Kafa derisi vasküler pleksusu gözlenir ve bu pleksus başın çevresinde karakteristik bir bant oluşturur. -Extremitelerin hatları belirgindir. -Parmaklar uzamış,birbirinden ayrılmıştır. -Extremitelerin belli bir amaca hizmet eden hareketleri bu haftada olur. -Alt extremitede kemikleşme başlar ve ilk olarak femurda gözlenir. -Kuyruk bu haftanın sonunda kaybolur. -Kafa derisi vasküler pleksusu tepe noktasında bant oluşturur. -8. haftanın sonunda baş hala orantısız bir şekilde,embriyonun yarısı büyüklüğündedir,boyun bölgesi gelişir ve göz kapakları belirginleşir. -Barsaklar henüz göbek kordonu başlangıcı kısmındadır. -Kulak kepçesi son şeklini almıştır ancak alt seviyededir.
Kalıcı Bağlantı Yorum (yok) Yorum yaz!
« Önceki ::